Hệ thống di trú Mỹ dưới thời Tổng thống Trump (2026): 5 thay đổi cốt lõi và tác động sâu rộng đến di dân hợp pháp
Bước sang năm 2026, nhiệm kỳ mới của Donald Trump đang định hình lại toàn bộ hệ thống di trú hợp pháp của Hoa Kỳ theo một cách sâu sắc và có tính cấu trúc cao hơn so với nhiệm kỳ đầu tiên. Nếu giai đoạn trước tập trung mạnh vào ngăn chặn nhập cư bất hợp pháp tại biên giới, thì hiện nay trọng tâm đã dịch chuyển rõ rệt sang một chiến lược tinh vi hơn: tái cấu trúc toàn diện quy trình xét duyệt nhập cư hợp pháp từ bên trong hệ thống.
Thay vì sử dụng các biện pháp cưỡng chế ồn ào, chính quyền Trump đang khai thác tối đa “bộ máy giấy tờ” tại USCIS như một công cụ thực thi chiến lược. Dưới sự điều hành của Joseph Edlow, USCIS không còn vận hành như một cơ quan dịch vụ công hỗ trợ người nhập cư, mà ngày càng giống một cơ quan thực thi pháp luật di trú, với vai trò sàng lọc và loại trừ được đặt lên hàng đầu.
1. Siết chặt thẩm định hồ sơ và ưu tiên thực thi pháp luật di trú
Thay đổi căn bản nhất nằm ở tư duy vận hành của USCIS. Thay vì “xét đủ điều kiện”, hệ thống hiện nay chuyển sang xét mức độ phù hợp.
Nâng cao tiêu chuẩn đạo đức cá nhân
Khái niệm “Good Moral Character – Tư cách đạo đức tốt” không còn mang tính hình thức. Người nộp đơn phải chứng minh được:
- Lịch sử tuân thủ pháp luật
- Đóng góp thực tế cho cộng đồng
- Mối liên hệ xã hội bền vững tại Mỹ
Các bài kiểm tra nhập tịch cũng được đánh giá là khó hơn và khắt khe hơn so với các năm trước.
Mở rộng mạng lưới phát hiện gian lận
Việc mở rộng trung tâm điều tra gian lận tại Georgia, cùng với tăng cường kiểm tra thực địa (site visits), cho thấy USCIS không còn khoan dung với các hồ sơ thiếu nhất quán, kê khai không chính xác hoặc có dấu hiệu “làm đẹp hồ sơ”.
Phối hợp chặt chẽ với ICE
USCIS đã ban hành gần 200.000 thông báo hầu tòa (NTA) cho các trường hợp bị nghi ngờ không đủ điều kiện cư trú hợp pháp. Điều này khiến ranh giới giữa:
- Xin quyền lợi di trú
- Và bị đưa vào quy trình trục xuất trở nên mong manh hơn bao giờ hết.
2. Sắc lệnh cấm đi lại: Rào cản làm “đóng băng” hệ thống hồ sơ
Việc mở rộng danh sách các quốc gia chịu ảnh hưởng bởi lệnh cấm đi lại và tạm dừng xử lý visa đã tạo ra hiệu ứng đình trệ lớn trong toàn hệ thống di trú hợp pháp.
Theo thống kê của Cato Institute, các biện pháp này đang ảnh hưởng đến khoảng 20% tổng lượng hồ sơ di trú hợp pháp, khiến nhiều hồ sơ rơi vào trạng thái “treo”. Hệ quả đáng lo ngại là:
- Ngay cả những người đã ở Mỹ hợp pháp cũng gặp khó khăn khi gia hạn hoặc chuyển đổi tình trạng
- Xuất hiện một “vùng xám pháp lý”, nơi người nhập cư không chắc chắn về quyền cư trú của mình trong tương lai gần
3. Rút ngắn thời hạn thị thực lao động: Đòn bẩy kiểm soát kinh tế
Một thay đổi gây tác động mạnh đến thị trường lao động là việc rút ngắn thời hạn giấy phép làm việc (EAD).
Từ 5 năm xuống còn 18 tháng
Người lao động nước ngoài và doanh nghiệp Mỹ buộc phải:
- Gia hạn hồ sơ thường xuyên hơn
- Đối mặt với chi phí hành chính và rủi ro gián đoạn lao động
Mục tiêu chính sách
USCIS cho rằng việc rút ngắn thời hạn giúp họ thường xuyên “tái thẩm định” người lao động nước ngoài, nhằm phát hiện sớm các rủi ro an ninh. Tuy nhiên, trên thực tế, điều này làm:
- Giảm tính ổn định của nguồn nhân lực chất lượng cao
- Khiến Mỹ kém hấp dẫn hơn trong cuộc cạnh tranh nhân tài toàn cầu
4. Quy tắc “Gánh nặng xã hội” (Public Charge): Bộ lọc tài chính trọng yếu
Chính quyền Trump đã khôi phục và thắt chặt quy tắc Public Charge, biến năng lực tài chính thành yếu tố trung tâm trong mọi hồ sơ định cư.
USCIS đánh giá liệu đương đơn có khả năng:
- Phụ thuộc vào phúc lợi xã hội (SNAP, Medicaid…)
- Trở thành gánh nặng ngân sách trong tương lai hay không
Thông điệp chính sách rất rõ ràng
Mỹ ưu tiên:
- Người nhập cư tự chủ tài chính
- Có khả năng đóng thuế và đóng góp kinh tế
- Không tạo áp lực lên hệ thống an sinh xã hội
Trong bối cảnh Public Charge trở thành “bộ lọc” then chốt, các chương trình định cư có nền tảng tài chính minh bạch và đóng góp kinh tế rõ ràng đang nổi lên như lựa chọn an toàn hơn.
Citizen Pathway hiện đang hỗ trợ nhà đầu tư Việt Nam xây dựng lộ trình định cư EB-5 bài bản, tập trung vào:
- Chứng minh nguồn vốn hợp pháp, minh bạch
- Lựa chọn dự án đáp ứng chuẩn xét duyệt tài chính mới
- Giảm thiểu rủi ro di trú trong giai đoạn chính sách biến động
5. Chấm dứt các chương trình nhân đạo quy mô lớn
Một trong những thay đổi gây tranh cãi nhất là việc thu hẹp mạnh các chương trình nhân đạo.
- TPS (Temporary Protected Status) cho 11 quốc gia đã bị đình chỉ
- Chương trình CHNV cho công dân Cuba, Haiti, Nicaragua và Venezuela bị chấm dứt
Theo ước tính, gần 1 triệu người có thể mất tư cách pháp lý hoặc đối mặt nguy cơ trục xuất, cho thấy chính sách “lòng nhân đạo mở rộng” đang nhường chỗ cho cách tiếp cận biên giới cứng và chọn lọc cao.
Xem thêm: Dự án hạ tầng EB-5: Phân tích pháp lý chuyên sâu và những điểm nhà đầu tư cần hiểu rõ
Vì sao đây được xem là chiến lược “nút Stop” của chính quyền Trump?
Theo nhận định của Mike Howell (Oversight Project):
“Dừng một bộ máy tại USCIS dễ hơn rất nhiều so với việc mở rộng trục xuất thông qua ICE.”
Thay vì huy động lực lượng lớn để truy quét, chính quyền chỉ cần:
- Nâng chuẩn xét duyệt
- Siết quy trình cấp phép
- Kéo dài thời gian xử lý
Khi tỷ lệ nhập tịch được dự báo có thể giảm tới 50%, Mỹ đang thực hiện một cuộc “thanh lọc hệ thống di trú từ bên trong”.
Khuyến nghị cho người có kế hoạch nhập cư Mỹ trong giai đoạn mới
Trong bối cảnh này, việc chuẩn bị hồ sơ di trú không còn là thủ tục hành chính đơn thuần. Người nộp đơn cần:
- Tính chính xác tuyệt đối: Sai sót nhỏ có thể bị xem là gian lận
- Năng lực tài chính rõ ràng: Đặc biệt quan trọng với bảo lãnh thân nhân và lao động
- Hồ sơ cá nhân sạch: Lịch sử thuế, việc làm và đóng góp xã hội minh bạch
- Tư vấn chuyên sâu: Theo sát thay đổi chính sách và có chiến lược phù hợp
Xem thêm: Biến động mức vốn đầu tư EB-5 và rủi ro TEA trước năm 2027 – Nhà đầu tư cần chuẩn bị gì từ 2026?
Kết luận
Hệ thống di trú Mỹ dưới thời Tổng thống Trump không còn dành cho số đông, mà được thiết kế để chọn lọc những cá nhân phù hợp nhất theo tiêu chí mới:
- Tự chủ tài chính
- Đạo đức cộng đồng rõ ràng
- Đóng góp kinh tế dài hạn
Trong bối cảnh đó, chuẩn bị sớm – chuẩn bị đúng – chuẩn bị có chiến lược là yếu tố quyết định thành công.
