Nhà đầu tư EB-5 qua đời khi hồ sơ đang chờ: xử lý thế nào

Khi nhà đầu tư EB-5 qua đời lúc đơn I-526E (đơn đầu tiên nhà đầu tư nộp cho USCIS để chứng minh khoản vốn và nguồn tiền) đang chờ USCIS xét duyệt, gia đình thường gặp ba câu hỏi: hồ sơ được xử lý thế nào, vợ/chồng và con có còn được xét thẻ xanh không, và tiền đầu tư cùng quyền của người thừa kế ra sao. Bài viết này giải thích từng câu theo nguyên tắc chung, tách rõ phần nào là quy định pháp luật, phần nào do hợp đồng quyết định và phần nào bắt buộc phải có luật sư xác nhận.

Nhà đầu tư EB-5 qua đời khi I-526E đang chờ duyệt thì hồ sơ xử lý thế nào?

Theo nguyên tắc chung, hồ sơ I-526E không thể tiếp tục như bình thường khi nhà đầu tư qua đời, vì nhà đầu tư vừa nộp đơn vừa là người thụ hưởng chính. Người thân chỉ tiếp tục được qua ngoại lệ có điều kiện chặt, và luật sư di trú phải xác nhận từng trường hợp.

Vợ/chồng và con chưa kết hôn dưới 21 tuổi là người đi kèm (derivative), nhận quyền lợi thông qua nhà đầu tư, nên quyền lợi của họ bị ảnh hưởng theo khi hồ sơ không thể tiếp tục.

Có hai cơ chế ngoại lệ thường được nhắc tới. Thứ nhất là humanitarian reinstatement (khôi phục hồ sơ vì lý do nhân đạo), do USCIS xem xét theo toàn quyền quyết định. Trang USCIS về cơ chế này hiện mô tả cho người thụ hưởng chính của hồ sơ I-130 đã được duyệt khi người bảo lãnh qua đời, và nêu rõ người thụ hưởng đi kèm không tự nộp yêu cầu được; USCIS không có trang hướng dẫn riêng cho hồ sơ I-526E. Thứ hai là quy định INA 204(l), cho phép một số người thân còn sống tiếp tục được xét quyền lợi, trong đó có người đi kèm của hồ sơ diện việc làm đã nộp hoặc đã được duyệt; trang USCIS về 204(l) nêu cụ thể hồ sơ I-140 và không liệt kê riêng I-526E. Theo USCIS Policy Manual, người thân phải đã cư trú tại Mỹ vào thời điểm người kia qua đời và phải tiếp tục cư trú tại Mỹ đến ngày có quyết định. Việc hai cơ chế này áp dụng thế nào cho một hồ sơ I-526E cụ thể phải do luật sư di trú xác nhận.

Vợ/chồng và con có tiếp tục được xét thẻ xanh không?

Không mặc nhiên. Quyền lợi của người đi kèm xuất phát từ hồ sơ của nhà đầu tư, nên họ chỉ tiếp tục được xét qua một ngoại lệ hoặc chuyển sang diện khác. Nếu cả gia đình ở ngoài Mỹ, INA 204(l) yêu cầu người thân phải cư trú tại Mỹ, nên đây là rào cản lớn.

Danh sách người đi kèm hợp lệ được phân tích trong bài về người đi kèm EB-5. Khi có sự việc xảy ra, gia đình nên gom sớm các giấy tờ sau để luật sư đánh giá nhanh:

• Giấy chứng tử và giấy tờ chứng minh quan hệ vợ chồng, cha mẹ con.
• Bản sao hồ sơ I-526E và các thông báo của USCIS (thông báo tiếp nhận, yêu cầu bổ sung nếu có).
• Giấy tờ chứng minh nơi cư trú của từng thành viên gia đình tại thời điểm nhà đầu tư qua đời.
• Hợp đồng đầu tư đã ký và chứng từ chuyển tiền.

Tiền đầu tư và quyền của người thừa kế được xử lý thế nào?

Quyền nhận lại tiền, chuyển phần góp vốn cho người thừa kế và các khoản phí bị trừ chủ yếu phụ thuộc vào hợp đồng đã ký, không phải quy định chung của USCIS. Gia đình cần đọc PPM (tài liệu chào bán), hợp đồng góp vốn, thỏa thuận ký quỹ và thỏa thuận hợp danh của NCE.

Các quy định của USCIS về escrow, đã phân tích trong bài về dự án không huy động đủ vốn, chỉ nêu điều kiện để escrow được USCIS chấp nhận và không nói gì về việc trả lại tiền.

Gia đình nên yêu cầu chủ dự án trả lời bằng văn bản các điểm sau:

• Điều khoản áp dụng khi nhà đầu tư qua đời hoặc mất năng lực hành vi.
• Phần góp vốn có được chuyển cho người thừa kế hoặc người quản lý di sản hay không, theo thủ tục và giấy tờ nào.
• Tiền đang nằm trong escrow hay đã được giải ngân vào NCE.
• Điều khoản trả lại vốn nếu có: số tiền, thời điểm, phí bị khấu trừ và bên phải thanh toán.
• Giấy tờ chứng minh quyền thừa kế (theo luật nơi nhà đầu tư cư trú) mà escrow agent và chủ dự án yêu cầu.
• Đầu mối liên hệ chính thức của dự án cho gia đình.

Nhà đầu tư EB-5 qua đời có bị thuế thừa kế Mỹ 40% không?

Chưa thể khẳng định. Thuế thừa kế liên bang Mỹ có mức suất cao nhất 40%, nhưng mức áp dụng phụ thuộc nơi cư trú (domicile) của nhà đầu tư theo luật thuế, không theo tình trạng di trú. Với người không cư trú, IRS nêu ngưỡng nộp tờ khai riêng là 60.000 USD tài sản tại Mỹ.

Mức miễn cơ bản của thuế này năm 2026 là 15.000.000 USD, và hai con số 15.000.000 USD với 60.000 USD dùng cho hai nhóm đối tượng khác nhau. Các nghĩa vụ thuế khác sau khi có thẻ xanh được tóm tắt trong bài về nghĩa vụ thuế sau thẻ xanh.

Nguồn: IRS, Estate tax for nonresidents not citizens of the United States.

Gia đình và nhà đầu tư nên chuẩn bị gì từ bây giờ?

Năm việc nên làm sớm, trước khi có sự việc, để gia đình và luật sư không mất thời gian gom giấy tờ:

• Lưu bản sao toàn bộ hồ sơ (I-526E, thông báo của USCIS, PPM, subscription agreement, escrow agreement) ở nơi người thân biết và truy cập được.
• Ghi lại thông tin liên hệ của luật sư di trú và đầu mối của dự án.
• Hỏi dự án về điều khoản áp dụng khi nhà đầu tư qua đời, ngay từ trước khi ký.
• Tham vấn chuyên gia thuế và kế hoạch tài sản về phần tài sản đặt tại Mỹ.
• Cập nhật các thông tin trên khi hồ sơ hoặc hợp đồng có thay đổi.

Câu hỏi thường gặp về nhà đầu tư EB-5 qua đời khi hồ sơ đang chờ

Nhà đầu tư qua đời khi I-526E đang chờ duyệt thì hồ sơ xử lý thế nào?

Theo nguyên tắc chung, hồ sơ không thể tiếp tục như bình thường vì nhà đầu tư vừa là người nộp đơn vừa là người thụ hưởng chính. Người thân chỉ có thể tiếp tục nếu thuộc một cơ chế ngoại lệ như INA 204(l) hoặc humanitarian reinstatement (cơ chế do USCIS xét theo toàn quyền quyết định và hiện chỉ có trang hướng dẫn cho hồ sơ I-130 đã duyệt). Điều kiện áp dụng chặt và phải được luật sư di trú xác nhận theo từng hồ sơ.

Nhà đầu tư chính qua đời khi hồ sơ I-526E đang chờ, vợ/chồng và con có tiếp tục được xét thẻ xanh không?

Không mặc nhiên. Quyền lợi của người đi kèm xuất phát từ hồ sơ của nhà đầu tư. Người đi kèm chỉ có thể tiếp tục nếu thuộc một ngoại lệ hoặc chuyển sang diện khác, và với gia đình đang ở ngoài Mỹ, INA 204(l) yêu cầu người thân phải cư trú tại Mỹ, nên đây là trở ngại lớn.

Quyền lợi người thừa kế và hoàn tiền đầu tư EB-5 khi nhà đầu tư mất được xác định thế nào?

USCIS không quy định việc hoàn tiền trong các chương đã đối chiếu về escrow. Quyền nhận lại tiền hoặc chuyển phần góp vốn cho người thừa kế do PPM, subscription agreement, escrow agreement và thỏa thuận hợp danh quyết định. Người thừa kế cần giấy tờ chứng minh quyền thừa kế theo luật nơi nhà đầu tư cư trú.

Nhà đầu tư EB-5 qua đời có bị thuế thừa kế 40% không?

Chưa thể khẳng định. 40% là mức suất cao nhất của thuế thừa kế liên bang Mỹ, nhưng mức áp dụng và ngưỡng miễn phụ thuộc nơi cư trú theo luật thuế của nhà đầu tư và việc tài sản có nằm tại Mỹ hay không. Với người không cư trú, IRS nêu ngưỡng nộp tờ khai riêng là 60.000 USD tài sản tại Mỹ. Cần chuyên gia thuế xác định cụ thể.

Đây là thông tin phổ thông, không phải ý kiến pháp lý. Trước khi hành động, gia đình nên nhờ luật sư di trú và chuyên gia thuế xem hồ sơ cụ thể, đồng thời đọc lại hợp đồng đầu tư và các trang chính thức của USCIS, IRS.