Duration of Status Phần 2: Chuyển Trường, EOS Và Rủi Ro Với Nghiên Cứu Sinh Ph.D.

Sau khi DHS chấm dứt Duration of Status (D/S) cho diện F-1/J-1/I từ 15/09/2026 (xem Phần 1), một câu hỏi quan trọng đặt ra: việc chuyển trường, đổi chương trình học hoặc học tiếp lên cao có còn đơn giản như trước? Câu trả lời ngắn gọn: quy trình SEVIS vẫn tồn tại, nhưng Form I-20 mới không còn tự động kéo dài thời hạn lưu trú trên I-94 – và quy định mới còn đặt ra giới hạn đáng chú ý về việc học nhiều chương trình cùng cấp độ.

Bài viết này (Phần 2 trong loạt bài) đi sâu vào ba nhóm tình huống: chuyển trường/đổi chương trình, quy trình Extension of Stay (EOS) chi tiết, và vì sao nghiên cứu sinh Ph.D. cùng các chương trình dài hạn chịu ảnh hưởng lớn nhất.

Chuyển trường, đổi chương trình và học tiếp lên cao có còn đơn giản không?

Theo cơ chế D/S cũ, sinh viên thường có thể chuyển trường hoặc chuyển lên chương trình cao hơn thông qua quy trình SEVIS và Form I-20, miễn là đáp ứng điều kiện duy trì tình trạng. Theo quy định mới, quy trình SEVIS vẫn tồn tại: sinh viên thông báo cho trường hiện tại, trường thực hiện transfer-out trên SEVIS, xác định ngày release, và trường mới tiếp nhận hồ sơ để cấp Form I-20 mới.

Tuy nhiên, Form I-20 mới không nhất thiết tự động kéo dài thời hạn lưu trú trên I-94. Nếu chương trình mới không thể hoàn thành trong thời gian lưu trú hiện tại, sinh viên có thể phải nộp đơn EOS với USCIS.

Học chương trình cùng cấp độ có còn được phép không?

Đây là điểm thay đổi quan trọng nhất trong Phần 2. Quy định mới đặt ra giới hạn về việc học nhiều chương trình ở cùng cấp độ hoặc quay xuống cấp độ thấp hơn. DHS cho biết sinh viên hoàn thành một chương trình tại Mỹ ở một cấp độ nhất định nhìn chung sẽ không thể tiếp tục duy trì hoặc xin lại F-1 để học một chương trình khác ở cùng cấp độ hoặc thấp hơn. Trong khi đó, việc chuyển lên cấp độ học thuật cao hơn vẫn được cho phép nếu các điều kiện F-1 khác được đáp ứng. Các chương trình hoàn thành trước ngày quy định có hiệu lực không được tính vào giới hạn này.

Đây là thay đổi có ảnh hưởng lớn đến chiến lược “học thêm một chương trình cùng cấp” mà nhiều sinh viên trước đây dùng để kéo dài thời gian F-1 trong lúc chờ cơ hội việc làm hoặc H-1B. Chiến lược này về cơ bản không còn khả thi một cách mặc định từ 2026.

Extension of Stay (EOS) cần chuẩn bị những giấy tờ gì?

Extension of Stay là thủ tục xin USCIS cho phép kéo dài thời gian lưu trú tại Mỹ mà không phải xuất cảnh. DHS dự kiến sử dụng Form I-539 cho sinh viên F-1 cần xin EOS. Người nộp có thể phải cung cấp:

• Form I-20 phù hợp;
• Bằng chứng đã duy trì tình trạng F-1;
• Kết quả học tập;
• Giải trình lý do cần kéo dài chương trình;
• Bằng chứng tài chính đủ chi trả học phí và sinh hoạt;
• Tài liệu về chương trình mới hoặc OPT;
• Sinh trắc học hoặc phỏng vấn nếu USCIS yêu cầu.

DHS xác nhận người nộp EOS phải chứng minh tiếp tục đủ điều kiện đối với diện F-1 và có đủ tài chính để trang trải chi phí. USCIS cũng có quyền yêu cầu sinh trắc học hoặc phỏng vấn.

DSO gia hạn I-20 có đồng nghĩa với việc được ở lại lâu hơn không?

Không. Đây là hiểu lầm rủi ro nhất mà sinh viên cần tránh. Trong cơ chế mới, đây là hai bước hoàn toàn khác nhau:

• DSO xác nhận về mặt học thuật rằng sinh viên cần thêm thời gian – đây chỉ là xác nhận nội bộ trường/SEVIS;
• USCIS quyết định về mặt di trú có cho phép sinh viên tiếp tục ở lại hay không – đây mới là quyết định có giá trị pháp lý về thời hạn lưu trú.

Sinh viên cần nộp EOS trước khi thời gian lưu trú hiện tại hết hạn. Quy định không đặt ra một ngày sớm nhất cứng nhắc đối với việc nộp Form I-539, nhưng nộp quá sát ngày hết hạn có thể làm tăng rủi ro xử lý chậm, yêu cầu bổ sung hoặc gián đoạn quyền học tập, thực tập và làm việc.

Đặc biệt, một hồ sơ được nộp đúng hạn nhưng đang chờ xử lý không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với việc mọi quyền lợi F-1 được tự động tiếp tục trong cùng phạm vi. Cần phân biệt rõ các quyền lợi sau, vì mỗi quyền lợi có thể dựa trên một cơ sở pháp lý khác nhau:

• Được phép tiếp tục hiện diện trong lúc hồ sơ chờ xử lý;
• Được tiếp tục học;
• Được tiếp tục CPT;
• Được tiếp tục OPT hoặc STEM OPT;
• Được phép làm việc theo EAD;
• Được phép xuất cảnh và quay lại.

Vì sao nghiên cứu sinh Ph.D. và chương trình dài hạn chịu ảnh hưởng lớn hơn?

Các chương trình dài hạn thường không có ngày kết thúc hoàn toàn chắc chắn tại thời điểm nhập học. Một nghiên cứu sinh có thể bị kéo dài thời gian vì nhiều lý do khách quan:

• Thay đổi đề tài;
• Thay đổi giáo sư hướng dẫn;
• Thiếu nguồn tài trợ nghiên cứu;
• Thí nghiệm chưa hoàn thành;
• Chưa đạt yêu cầu công bố;
• Luận án cần sửa đổi;
• Phải nghỉ học hoặc giảm tải trong một giai đoạn được phép.

Theo D/S trước đây, nếu nhà trường xác nhận lý do học thuật hợp lệ và cập nhật I-20, sinh viên thường không cần xin USCIS gia hạn thời gian lưu trú riêng. Theo cơ chế mới, nghiên cứu sinh phải đồng thời theo dõi ngày trên I-94. Nếu chương trình vượt quá thời hạn được cấp, việc cập nhật I-20 là cần thiết nhưng có thể chưa đủ – sinh viên còn phải xin EOS hoặc xuất cảnh và xin nhập cảnh lại.

Điều này làm phát sinh ba lớp đánh giá mà nghiên cứu sinh cần vượt qua đồng thời:

Một chương trình được trường cho phép tiếp tục không đồng nghĩa tuyệt đối với việc USCIS phải chấp thuận EOS. USCIS vẫn có thể xem xét quá trình học, lịch sử duy trì tình trạng, khả năng tài chính và lý do kéo dài. DHS cho rằng sinh viên đủ điều kiện sẽ không gặp khó khăn trong việc được chấp thuận EOS, nhưng đồng thời thừa nhận quy định làm tăng số lượng hồ sơ và khối lượng xét duyệt của USCIS – đồng nghĩa thời gian xử lý có thể kéo dài hơn dự kiến.

Nghiên cứu sinh nên chuẩn bị hồ sơ EOS như thế nào?

Về quản trị rủi ro, nghiên cứu sinh nên chuẩn bị hồ sơ từ sớm, thay vì chờ đến sát ngày I-94 hết hạn. Bộ hồ sơ nên bao gồm:

• Thư của khoa xác nhận lý do cần kéo dài chương trình;
• Xác nhận của giáo sư hướng dẫn;
• Tài liệu tiến độ nghiên cứu;
• Bảng điểm cập nhật;
• Bằng chứng nguồn tài trợ;
• Kế hoạch hoàn thành chương trình cụ thể theo mốc thời gian.

Kết luận

Việc chuyển trường, đổi chương trình hay tiếp tục học lên cao dưới cơ chế mới không còn là quyết định thuần túy học thuật – mỗi lựa chọn đều cần được đối chiếu với giới hạn cấp độ chương trình và thời hạn lưu trú trên I-94. Với nghiên cứu sinh Ph.D. và các chương trình dài hạn, việc chuẩn bị hồ sơ EOS từ sớm không còn là lựa chọn mà là yêu cầu bắt buộc để tránh gián đoạn quyền học tập và làm việc.

Trong bối cảnh chính sách ngày càng đòi hỏi sinh viên quốc tế phải chủ động quản lý nhiều lớp hồ sơ pháp lý cùng lúc, nhiều gia đình đang cân nhắc các lộ trình định cư ổn định hơn cho con em – không phụ thuộc vào chu kỳ gia hạn tình trạng học tập. Các chương trình như EB-5 hay EB-3 giúp gia đình chủ động hơn về quyền cư trú lâu dài, không còn phụ thuộc vào từng mốc I-20, I-94 hay hồ sơ EOS.

Với vai trò là đơn vị tư vấn và đồng hành thông tin uy tín, Citizen Pathway luôn sẵn sàng hỗ trợ quý khách hàng phân tích sâu sắc các biến động chính sách, đánh giá hồ sơ năng lực và thiết lập lộ trình học tập – làm việc – định cư Mỹ một cách tối ưu và an toàn nhất.

Bài viết dựa trên Final Rule chính thức của DHS công bố ngày 17/07/2026, dự kiến hiệu lực từ 15/09/2026.